Koncentracja to zbiór umiejętności naszego umysłu dzięki którym możemy doprowadzać do końca nudne lub skomplikowane zadania. Musimy skupić się, czyli ignorować wszelkie bodźce dochodzące do nas z różnych stron – nazywamy to wybiórczością (selektywnością) uwagi. Dzięki niej większość dzieci może: • Skupić się na tym, co się dzieje na lekcji. • Wysłuchać poleceń. • Usłyszeć to, co mówi rodzic np. w głośnym miejscu.
Trudności w koncentracji uwagi przekładają się na funkcjonowanie szkolne: • Trudność sprawia dziecku wykonywanie kilku zadań jednocześnie (np. słuchanie i notowanie). • Oczekiwanie na kolejny bodziec np. na kolejne zdanie dyktowane przez nauczyciela. • Doprowadzanie do końca rozpoczętej pracy. • Wnikliwe czytanie tekstu. • Wykonywanie monotonnych czynności.
Koncentrację uwagi można ćwiczyć z dzieckiem już od najmłodszych lat. Pamiętać należy o tym, że czas koncentracji na wykonywanym zadaniu zwiększa się wraz z wiekiem i rozwojem układu nerwowego i tak: • U małych dzieci mamy do czynienia z uwagą mimowolną czyli np. przyciąganą bez woli dziecka przez głośny dźwięk, atrakcyjny widok. • Uwaga dowolna rozwija się z czasem. Dzięki niej dziecko jest w stanie kierować swoją uwagą i robić to, co jest istotne w danej chwili np. wysłuchać polecenie. • Dzieci do trzeciego roku życia potrafią skupić się na zabawie przeciętnie od 5 do 15 minut, ich koncentracja na wykonaniu zadania trwa minutę. • Trzy i czterolatki są w stanie zająć się zabawą przeciętnie około 20 minut, podczas wykonywania zadań pracują w skupieniu przez 10 minut. • Pięcio i sześciolatki potrafią wykonywać zadanie przez 20 minut, zabawa w skupieniu trwać może u nich ok. 40 minut. • Dzieci w klasie 0, I, II po 15-20 minutach wymagają krótkiej przerwy. • Dzieci w klasie III i IV są w stanie skupić się nawet na 60 minut jeśli są zainteresować.
Przykłady ćwiczeń rozwijających i wspomagających koncentrację uwagi oraz usprawniających i integrujących funkcje percepcyjno – motoryczne: • czytanie opowiadania – prowadzący czyta opowiadanie lub bajkę, zadaniem dziecka jest reagowanie we wczesnej ustalony sposób na konkretne słowa np. na słowo „ królewna ” klaśnięciem; na inne podskokiem itp.;
• wymawianie przez dorosłego nazw przedmiotów przy równoczesnym wskazywaniu ich ręką np. „lalka, kubek, biurko....”. Zadaniem dziecka jest pokazywanie wraz z prowadzącym. Następnie prowadzący co innego mówi, co innego pokazuje. Zadaniem dziecka jest pokazywanie tylko tego co mówimy;
• zabawa polegające na zapamiętywaniu zwiększającej się liczby słów. Jest to zabawa dla min 2 osób - jedna z osób mówi słowo (z ustalonej kategorii /zwierzęta ) np. krowa druga musi je powtórzyć i dodaje kolejne np. krowa-kot itd. Wygrywa ten kto zapamięta wszystkie podane słowa. Jeśli któraś z osób nie pamięta słowa lub podaje je w niewłaściwej kolejności przegrywa.
• w innej wersji tej zabawy zaczynamy mówiąc „ jedziemy na wycieczkę i zabieramy…”. Wymyślamy i wymieniamy na zmianę z dzieckiem rzeczy, jakie zabieramy na wycieczkę powtarzając przy tym już te wcześniej wymienione, np.:
dorosły: „Jedziemy na wycieczkę i zabieramy plecak”, dziecko: „Jedziemy na wycieczkę i zabieramy plecak i namiot”, dorosły „Jedziemy na wycieczkę i zabieramy plecak, namiot i śpiwór”, dziecko: „Jedziemy na wycieczkę i zabieramy plecak, namiot, śpiwór, latarkę” itd.
• rysowanie na plecach dziecka np. figur geometrycznych, prostych obrazków. Zadaniem dziecka jest odgadnięcie rysunku lub narysowanie odpowiedzi na kartce;
• wystukiwanie rytmu – dziecko ma za zadanie wysłuchać rytm zademonstrowany przez osobę dorosłą (np. za pomocą cymbałków, bębenka lub klaśnięciami), a następnie wystukać go samodzielnie;
• wyszukiwanie w obrazkach wskazanej ilości różnic lub podobieństw;
• labirynty;
• zabawy typu memory - wyszukiwanie par obrazków. Gracze usiłują zapamiętać tematy obrazków i ich położenie;
• równego rodzaju wykreślanki : - wykreślanie w tabeli z literkami poziomo/pionowo/ukośnie ukrytych nazw np. warzyw i owoców, wyrazów z ó itp. - z krótkiego zabawnego tekstu dziecko wykreśla litery np. o
• wykonywanie działań matematycznych w pamięci, zabawy typu odliczanie od wybranej przez dorosłego liczby wstecz np.: co 4 od 100 (100-4=96, 96-4=… itd.),
• odtwarzanie z pamięci wcześniej obserwowanych przedmiotów (słownie lub rysunkowo);
• zapamiętywanie sekwencji przedmiotów ułożonych na stole/podłodze; Zadaniem dziecka jest zapamiętanie ich w wyznaczonym czasie np. ciągu 10 sekund. Po upływie tego czasu można: -zakryć przedmioty, dziecko odtwarza je z pamięci -zabrać jeden przedmiot, zadaniem dziecka jest odgadnięcie, którego brakuje -zamienić miejsca przedmiotów, zadaniem dziecka jest wskazanie co się zmieniło • czytanie w jak najszybszym tempie tekstu/próba zrozumienia go.
KAROLBARDZOLUBICHODZIĆNADŁUGIESPACERYZRODZICAMIORAZZPSEMFAFIKIEMFAFIKWESOŁOBIEGAZA RZUCONYMPRZEZKAROLAKIJEM