JAK WSPIERAĆ DZIECI I MŁODZIEŻ W POWROCIE DO SZKÓŁ.

Szanowni Państwo !

Drodzy rodzice i nauczyciele.

Edukacja zdalna to sytuacja nadzwyczajna i bezprecedensowa jaka nie miała wcześniej miejsca w naszej oświacie. Uczniowie pobierali naukę w nietypowych warunkach: w swoim domu, przed ekranem komputera lub za pomocą tabletu czy smartfona, w izolacji od koleżanek i kolegów szkolnych. Uczniom doskwierał brak codziennych fizycznych kontaktów z rówieśnikami. Niekiedy doświadczali poczucia izolacji i samotności. Brak „normalnych” kontaktów społecznych wiązał się częstokroć z ograniczonymi możliwościami zaspokajania potrzeby przynależności. Wiele miesięcy tej niecodziennej rzeczywistości szkolnej, dla dużej grupy uczniów, były czasem podwyższonego poziomu stresu i napięcia emocjonalnego, tęsknoty, samotności. Do tego dochodziły problemy techniczne, brak potrzebnego sprzętu, brak Internetu, kłopoty z organizacją czasu itp. Powrót do szkoły może zatem rodzić sprzeczne uczucia: z jednej strony radość ze spotkania z rówieśnikami, z drugiej jednak - lęk oraz niepokój o poziom i stan swojej wiedzy, które podczas realiów nauki zdalnej mogły, z różnych względów, pozostawiać dużo do życzenia. Dzieci i młodzież obawiają się też spotkania „na żywo” po wielu miesiącach pośrednich relacji „on-line”. W Internecie krążyła petycja o przedłużenie nauczania zdalnego do końca roku szkolnego i powrót do szkół dopiero we wrześniu. Uczniowie argumentowali w niej, że chcą skupić się na egzaminach, że powrót teraz będzie stresem, że obawiają się kontroli zeszytów, sprawdzianów i oczywiście kolejnych zachorowań. Petycję podpisało ponad pół miliona osób. To pokazuje duży stopień lęku przed powrotem do szkoły u wielu uczniów. Obawy z tym związane nie są obce także nauczycielom i rodzicom. Z jakim problemami możemy się w najbliższym czasie zetknąć? Pokażą to najbliższe dni ale już dziś warto wymienić kilka które mogą się pojawić. U niektórych uczniów ponowny, tak utęskniony i wydawałoby się oczywisty, wielogodzinny kontakt z rówieśnikami może okazać się trudnym zadaniem. W niektórych przypadkach może pojawić się nawet unikanie rówieśników. Można przewidywać również: wzmożone napięcie emocjonalne i fizyczne związane z sytuacją powrotu, niechęć do podjęcia „starego” typu uczenia się w warunkach szkolnych, spadek koncentracji uwagi, pogorszenie ocen, spadek motywacji do wysiłku itd. Autorzy raportu „Jak wspierać uczniów po roku epidemii” (do pobrania np. https://www.gov.pl/web/edukacja-i-nauka/program-wsparcia-psychologiczno-pedagogicznego-dla-uczniow-i-nauczycieli-w-pandemii ) wymieniają takie przewidywalne negatywne skutki wywołane długotrwałym nauczaniem zdalnym i izolacją:

\t
1. Wzrost ilości dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi, szczególnie wzrastać mogą: zaburzenia lękowe, depresja, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, fobie społeczne, zespół stresu pourazowego, samookaleczenia, myśli samobójcze.
\t
2. Uzależnienia behawioralne, szczególnie fonoholizm, uzależnienie od gier internetowych, uzależnienie od pornografii syndrom FOMO, uzależnienie od pornografii.
\t
3. Zahamowanie rozwoju społecznego, trudności w przyjmowaniu cudzej perspektywy, w rozpoznawaniu emocji i potrzeb innych osób, deficyty w umiejętnościach związanych, z komunikacją interpersonalną, zahamowanie myślenia twórczego.”

Autorzy w/w raportu przedstawiają szereg rekomendacji których wdrożenie umożliwi sprawną i właściwą odpowiedź systemu edukacji na poważne wyzwania w obszarze wychowania, zdrowia psychicznego oraz profilaktyki problemów dzieci i młodzieży. Zachęcamy do zapoznania się z treścią raportu i sformułowanymi tam rekomendacjami. Bowiem, jak słusznie w raporcie zauważono (w pierwszej rekomendacji): „ (…) Konieczne jest objęcie troską i wsparciem psychicznym nie tylko tych uczniów którzy aktualnie znajdują się w bardzo złej kondycji psychicznej, ale całej populacji dzieci i młodzieży. Jest to podstawowy warunek uniknięcia zapaści systemu pomocy psychologiczno-pedagogicznej i psychiatrycznej. Tylko w ten sposób możemy zapobiec stałemu powiększeniu się grupy uczniów wymagających pomocy specjalistycznej (…).” Trudno nie zgodzić się z tezami, iż: „ (...) „Uderzeniowa dawka” działań mających na celu wzmocnienie kondycji psychicznej dzieci i młodzieży jest potrzebna od zaraz. (…) Należy stosować ogólną zasadę, by używać wszystkich dostępnych w danym momencie środków i podejmować wszystkie te działania, które da się w istniejących ramach realizować. „ (…) Brak działań profilaktycznych w okresie przedłużającego się stanu kryzysowego związanego z epidemią COVID-19 w krótkim okresie doprowadzi do znacznego pogorszenia się stanu zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, a w długim okresie spowoduje także falę wzrostu zachowań ryzykownych i problemów (w tym nadużywania substancji psychoaktywnych, przemocy, uzależnień behawioralnych, itp.).” Kluczową sprawą jest w tej chwili zapewnienie dzieciom poczucia bezpieczeństwa

na poziomie relacji (uczeń-uczeń ale także uczeń-nauczyciel). Nie bez znaczenia będzie również współpraca z rodzicami. Ważne jest na tym etapie diagnoza potencjalnych problemów jak i podejmowanie konkretnych działań na rzecz wsparcia uczniów ale także rodziców i nauczycieli (którzy są na pierwszej „linii frontu” w przywracaniu normalności szkolnej). Niezależnie od działań bezpośrednich, jakie prowadzimy na rzecz wsparcia uczniów, rodziców i nauczycieli, proponujemy Państwu materiały jakie można znaleźć w sieci i wykorzystać w pracy.

\t
1. Na początek te, które przygotowało Ministerstwo Edukacji i Nauki. Pakiet przygotowany przez MEiN zawiera on publikacje i poradniki wspomagające nauczycieli, dyrektorów oraz rodziców. Materiały te będą pomocne w pracy z dziećmi i młodzieżą po długotrwałym okresie nauki zdalnej.

Wykaz tematów:

\t
• Dzieci i młodzież w kryzysie
\t
• Dziecko przewlekle chore (alergia)
\t
• Dziecko z ADHD w szkole i przedszkolu
\t
• Dziecko z autyzmem i zespołem Aspergera w szkole i przedszkolu
\t
• Dziecko z depresją w szkole i przedszkolu
\t
• Dziecko z zaburzeniami odżywiania w szkole i przedszkolu
\t
• Dziecko z zaburzeniami psychotycznymi w szkole
\t
• Dziecko z zaburzeniami tikowymi w szkole i przedszkolu
\t
• Efektywna obserwacja nauczycielska
\t
• Klimat i kultura szkoły a zdrowie psychiczne uczniów i nauczycieli
\t
• Nie każdy problem to dramat – nastolatek w klasie
\t
• Ochrona zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży
\t
• Wspomaganie szkół w zakresie interwencji kryzysowej
\t
• Problemy z odżywianiem wśród uczniów
\t
• Profilaktyka agresji i przemocy rówieśniczej w klasie
\t
• Przeciwdziałanie depresji, próbom samobójczym i samobójstwom
\t
• Rola pracownika oświaty w promocji zdrowia psychicznego i w zapobieganiu zachowaniom autodestrukcyjnymi u młodzieży
\t
• Rola rodziny i osób bliskich w promocji zdrowia psychicznego i w zapobieganiu zachowaniom autodestrukcyjnym u młodzieży
\t
• Zapobieganie samobójstwom dzieci i młodzieży
\t
• Wykład: Środowisko wspierające aklimatyzację uczniów i odbudowanie relacji po powrocie do nauki stacjonarnej – dr Wiesław Poleszak
\t
• Trudności dzieci w powrocie do szkoły – radzenie sobie z napięciem, zaburzenia zachowania, psychosomatyczne objawy lękowe
\t
• Uczeń z zaburzeniami psychicznymi w szkole
\t
• Uczeń z zespołem Aspergera w szkole ogólnodostępnej
\t
• Zaburzenia odżywiania się – problem współczesnej młodzieży
\t
• Zarządzanie emocjami – krok w stronę zdrowia psychicznego
\t
• Zdrowie psychiczne nauczycieli

Komplet wszystkich materiałów znajdziecie Państwo

https://drive.google.com/drive/folders/1QR3tdGsj52H3rRlQXpOTYHjo9AMJEWjz

\t
2. Retransmisja spotkania Online w Facebook Live z dnia 06.05.2021 r. Jak przygotować uczniów na powrót do szkoły? 9 porad w oparciu o obawy, które wymienili.

Organizator: Edu – w – sieci. W trakcie ponad godzinnego spotkania organizatorzy przedstawili 9 konkretnych rad związanych z pomocą uczniom w powrocie do szkołą. Retransmisję możecie Państwo obejrzeć klikając w link https://www.facebook.com/events/3840793579352868/?ref=newsfeed

\t
3. Link do 4 ćwiczeń na WORLDWALL Po powrocie do szkoły- ćwiczenie z WORLDWALL:

- koło fortuny, - losowe karty, - odkryj karty, - anagram. Ćwiczenia do wykorzystania np. na lekcjach wychowawczych na różnych etapach edukacyjnych (od kl. IV SP wzwyż).

\t
4. Test zdań niedokończonych zamieszczony na stronie PPP w Tomaszowie http://www.ppp-tomaszow.pl/dat/attach/809_tzn.pdf

Można wykorzystać np. na lekcji wychowawczej.

\t
5. Poradnik dla rodziców „Jak wspierać dziecko w powrocie do szkoły” https://jim.org/wp-content/uploads/2020/05/Jak-wspiera%C4%87-dziecko-w-powrocie-do-szko%C5%82y_Poradnik-1.pdf
\t
6. Inne artykuły dla rodziców:

„Szkoła w pandemii. Jak wspierać dziecko w powrocie do nowej szkolnej rzeczywistości” artykuł psychologa dziecięcego Pauliny Jareckiej https://dzieciecapsychologia.pl/szkola-w-pandemii-jak-wspierac-dziecko-w-powrocie-do-nowej-szkolnej-rzeczywistosci/ i jeszcze jeden https://kulczykfoundation.org.pl/edukacja/baza-wiedzy/Nas_Rodzicow_Trudny_Powrot_Do_Szkoly

\t
7. Poradnik MKO dla nauczycieli i dyrektorów szkół „Jak pomóc uczniom wrócić do nauczania stacjonarnego w szkole”. Publikacja uwzględnia wskazówki i informacje przydatne w codziennej pracy z uczniami, po powrocie do szkolnych ławek. Publikacja do pobrania na stronach Mazowieckiego Kuratorium Oświaty lub tu: http://www.poradnia.bialystok.pl/docs/poradnik_dla_nauczycieli_i_dyrektorow_szkol.pdf
\t
8. Powrót do nauczania stacjonarnego przewodnik dla nauczycieli i dyrektorów szkół. - rekomendacje ZZRP. Materiał opracowany przez pracowników poradni ,,Uniwersytet dla Rodziców" http://www.radaporadnictwa.pl/images/pliki/Powr%C3%B3t_do_szk%C3%B3%C5%82.pdf

Scenariusze zajęć z uczniami:

\t
• Scenariusz zajęć z uczniami opracowany przez pracowników PPP w Stoku Lackim reintegrujących zespół klasowy dla kl. I – III i dla kl. IV VIII

Oba scenariusze do pobrania: https://poradnia.powiatsiedlecki.pl/index.php?id=druki

\t
• Materiałów i scenariusze, które można wykorzystać na zajęciach po powrocie dzieci i młodzieży do szkół. Są to gotowe propozycje do pobrania ze stron Warszawskiego Centrum Innowacji Edukacyjno – Społecznych i Szkoleń , które nauczycielkom i nauczycielom w tym newralgicznym czasie pomogą przeprowadzić w klasach zajęcia integracyjne.

- Gra w sześć pytań https://www.wcies.edu.pl/media/system/pdf/scenariusze/material-1.pdf - Wywiad z BWO (Bardzo Ważną Osobą czyli z Tobą). https://www.wcies.edu.pl/media/system/pdf/scenariusze/material-2.pdf - Elementy redukcji stresu Propozycje ćwiczeń dla dzieci w wieku 6-11 lat

https://www.wcies.edu.pl/media/system/pdf/scenariusze/material-3.pdf - Zajęcia integracyjne „Moja klasa” https://www.wcies.edu.pl/media/system/pdf/scenariusze/material-4.pdf - „Integracja po powrocie do szkoły. Po co nam zasady współpracy?” Zajęcia są wprowadzeniem do wspólnej pracy po przerwie związanej z nauczaniem zdalnym. https://www.wcies.edu.pl/media/system/pdf/scenariusze/material-5.pdf - „ Mądrość serca – o sile empatii”. Scenariusz zajęć dla dzieci 6 – 10 i 11 – 15 lat https://www.wcies.edu.pl/media/system/pdf/scenariusze/material-6.pdf - Propozycja działań wychowawczych prowadzonych po powrocie uczniów do nauki stacjonarnej. Materiały opracowane dla wychowawców kl. IV – VIII https://www.wcies.edu.pl/media/system/pdf/scenariusze/material-7.pdf

Opracował: R. Michalski