S. Szuman pojęcie gotowości szkolnej definiuje jako „osiągnięcie przez dzieci takiego poziomu rozwoju fizycznego, społecznego i psychicznego, który czyni je wrażliwymi i podatnymi na systematyczne nauczanie i wychowanie w klasie pierwszej”. Kształtowanie się gotowości szkolnej jest procesem dynamicznym o indywidualnym przebiegu. Na jego rozwój mają wpływ predyspozycje psychofizyczne dziecka, jego aktywność, środowisko, w którym przebywa, ale także istotne są uwarunkowania dziedziczne. Najogólniej można powiedzieć, iż gotowość szkolną oceniamy w zakresie trzech sfer. Gotowość fizyczna czyli ogólna sprawność i stan zdrowia dziecka. Zarówno w sferze motoryki dużej jak i małej. Dziecko powinno już umieć, np.: skakać, biegać, stać na jednej nodze utrzymując równowagę, sprawnie rzucać i chwytać piłkę, posługiwać się kredką, ołówkiem, nożyczkami itp. Dojrzałość społeczno-emocjonalna to zdolność do przeżywania bogatego i zróżnicowanego świata uczuć. Jest kluczowa dla pełnej gotowości szkolnej. Dziecko rozumie proste sytuacje społeczne, potrafi współpracować w grupie. Umie zastosować się do ustalonych norm i zasad. Jest wrażliwe na ocenę płynącą ze strony nauczyciela, potrafi jednak panować nad emocjami. Gotowość poznawcza dziecka przejawia się w zainteresowaniu nauką, zaciekawieniem zjawiskami zachodzącymi w najbliższym otoczeniu. Dziecko wykazuje skupienie na danej czynności, stara się doprowadzić ją do końca, gdyż jest zainteresowane jej wynikiem. Rysunki dzieci gotowych do nauki szkolnej są bogate w treść, kolory, zawierają dużo szczegółów, są prawidłowo rozmieszczone na kartce. Oceniając gotowość dziecka bardzo ważny jest również poziom rozwoju percepcji wzrokowej, koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz analizy i syntezy słuchowej - ponieważ funkcje te leżą u podstaw nauki pisania , czytania i liczenia. Wiek, to liczba – liczy się dojrzałość Każde dziecko rozwija się w swoim własnym rytmie należy jednak zwrócić uwagę, iż w większości przypadków występują różnice w rozwoju dzieci 6 i 7 letnich będące istotne z punktu widzenia jego przygotowania do szkoły.
6 latek:
- \t
- U 6-latka nadal dojrzewa układ nerwowy więc nie potrafi on nad sobą w pełni panować i hamować oraz kontrolować impulsów. Dominuje u niego część podkorowa mózgu, dlatego dziecko działa impulsywnie, jest pobudzone, ruchliwe i wykazuje dużą emocjonalność. Dziecku towarzyszą silne emocje i dopiero wykształca się umiejętność ich kontrolowania. \t
- Sześcioletnie dziecko wykazuje się wysoką sprawnością ruchową jednak nie w pełni wykształciły się jeszcze ruchy precyzyjne. Proces różnicowania między układem kostnym, a mięśniowym wciąż trwa, np. w okolicy kości nadgarstka, co ogranicza wykonywanie niektórych czynności. Dziecko lubi rysować i kolorować, jednak jego ręka nie jest anatomicznie przygotowana do pisania równych literek. \t
- Aktywności dziecka dotyczą głównie kręgu jego zainteresowań. Dziecko poświęca czas zajęciom, które go interesują, ale nie skupia się, kiedy czuje się znudzone lub przymuszone. U 6-latka kształtuje się dopiero uwaga dowolna, czyli uwaga zależna od woli i wynikająca z konieczności. Dziecko szybko się męczy i łatwo rozprasza, a także potrzebuje częstych przerw. U dziecka w tym wieku dominuje pamięć mimowolna- dziecko zapamiętuje głównie to, co go ciekawi.
7 latek:
- \t
- U dziecka 7-letniego pojawiają się zaczątki pamięci dowolnej i dziecko uczy się celowo zapamiętywać informacje. Rozwija się też u niego pamięć logiczna. W wieku 7 lat dziecko wykształca uwagę dowolną, dzięki której skupia się zależnie od woli. Staje się też bardziej wytrwałe, 7-latek zaczyna myśleć operacyjnie, tzn. daną czynność może wykonać albo fizycznie, albo tylko w myślach \t
- U 7-latka obserwuje się już zdolność powściągania. Dziecko uspokaja się, a napady gniewu, awantury i płacz pojawiają się coraz rzadziej. \t
- Choć przy prawidłowym rozwoju 6-latek może dorównywać 7-latkowi w wykonywaniu zadań edukacyjnych, jego dojrzewanie biologiczne uniemożliwia mu jeszcze wiele czynności. 6-latek wciąż potrzebuje jeszcze dużo ruchu i nauki przez zabawę. W jego zachowaniu dominują emocje, dlatego trudno mu zrozumieć obowiązujące normy i zasady.
Co rodzic dziecka objętego rocznym obowiązkowym przygotowaniem przedszkolnym wiedzieć powinien!!!
- \t
- Obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia szkoły podstawowej. \t
- Dziecko 6-letnie ma prawo do rozpoczęcia nauki w pierwszej klasie szkoły podstawowej o ile wcześniej korzystało z wychowania przedszkolnego. \t
- W przypadku dziecka sześcioletniego, które nie uczęszczało do przedszkola istnieje możliwość zapisania go do klasy pierwszej. Niezbędna jest wówczas opinia z poradni psychologiczno-pedagogicznej o możliwości rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej. \t
- Niezwykle istotnym dla rodziców dokumentem jest ocena gotowości szkolnej dokonana przez nauczyciela. Wydaje się ją na podstawie dokumentacji prowadzonych obserwacji pedagogicznych. \t
- Powinna ona zawierać jasny przekaz czy dziecko nabyło kompetencje, wiadomości i umiejętności umożliwiające sprostanie wymaganiom klasy pierwszej. Rodzic na jej postawie powinien dowiedzieć się czy jego dziecko opanowało wiadomości i umiejętności wynikające z postawy programowej czy też może ma trudności, wymaga wsparcia i stymulowania rozwoju. \t
- Dokonywana jest ona do końca kwietnia roku szkolnego poprzedzającego rok szkolny, w którym dziecko ma obowiązek lub może rozpocząć naukę w szkole podstawowej. W przypadku wystąpienia jakichkolwiek wątpliwości wskazane jest zgłoszenie się do poradni psychologiczno-pedagogicznej celem dokonania pogłębionej diagnozy gotowości szkolnej (korzystny termin V-VIII). \t
- W niektórych przypadkach z różnych przyczyn dziecko nie jest jeszcze gotowe aby udźwignąć „ciężar nauki”. Wyjściem z tej sytuacji jest odroczenie go od rozpoczęcia obowiązku szkolnego. \t
- Takowe jest możliwe po dokonaniu w poradni psychologiczno-pedagogicznej diagnozy oraz otrzymaniu opinii wskazującej na występowanie konieczności odroczenia.