„Gdy się ktoś zaczyta, zawsze się czegoś nauczy, albo zapomni, co mu dolega, albo zaśnie – w każdym razie wygra” – te słowa polskiego noblisty Henryka Sienkiewicza są obecnie bardzo na czasie. Zostańmy w domach i czytajmy! Czytanie redukuje stres. Konieczność długotrwałego pozostawania w domu, izolacja od przyjaciół czy bliższej i dalszej rodziny, martwiące komunikaty dobiegające z mediów to dla dzieci i młodych ludzi duży stres. „Dzieci, nawet najmłodsze, doskonale wyczuwają nasze emocje. Obecne przekazy medialne oraz fakt odwołania zająć w przedszkolu i szkołach, brak kontaktu z rówieśnikami, wszystko to podminowuje w dzieciach poczucie bezpieczeństwa.
Wspaniałym sposobem na odwrócenie tej tendencji będzie wspólne czytanie i rozmowa. Skorzystajmy mądrze z tego wspólnego czasu w domu, którego oczywiście nie planowaliśmy, ale który można przekuć w sukces (…)” – radzi profesor Piotr Albrecht, członek zarządu Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego. Te słowa znajdują potwierdzenie w naukowych badaniach, które jasno wykazują, że czytanie skutecznie niweluje stres. Już 6 minut czytania obniża poziom stresu o 60%. Nie ma więc na co czekać, czas sięgnąć po książkę! Czytając dziecku zaspokajamy jego potrzeby emocjonalne – czego nie zrobi za nas komputer ani telewizja. Podczas czytania jesteśmy blisko, przytulamy dziecko, patrzymy na nie z miłością, poświęcamy mu czas. W zrozumiały dla niego sposób rodzic swoim zachowaniem przekazuje mu:„Kocham Cię i jesteś dla mnie bardzo ważny”. To właśnie dzięki poczuciu, że jest ważne i kochane, dziecko rozkwita, zaczyna budować wiarę w siebie, życzliwość, empatię, umiejętności społeczne. Badania potwierdzają, że głośne czytanie dziecku: 1. Buduje więź pomiędzy rodzicem i dzieckiem. 2. Zaspokaja potrzeby emocjonalne. 3. Wspiera rozwój psychiczny dziecka i wzmacnia jego poczucie własnej wartości. 4. Uczy języka, rozwija słownictwo, daje swobodę w mówieniu. 5. Przygotowuje i motywuje do samodzielnego czytania. 6. Uczy myślenia. 7. Rozwija wyobraźnię. 8. Poprawia koncentrację. 9. Ćwiczy pamięć. 10. Poszerza wiedzę ogólną. 11. Ułatwia naukę. 12. Uczy odróżniania dobra od zła, rozwija wrażliwość. 13. Rozwija poczucie humoru. 14. Jest znakomitą rozrywką. 15. Zapobiega uzależnieniu od mediów. 16. Chroni przed kwestionowalnymi wpływami ze strony otoczenia i kultury masowej. 17. Pomaga w rozwiązywaniu problemów. 18. Jest zdrową ucieczką od nudy. 19. Jest profilaktyką działań aspołecznych. 20. Kształtuje nawyk zdobywania wiedzy. Od kiedy zacząć czytać dziecku?
Wszyscy specjaliści zgodnie przyznają, że czytać dziecku należy jak najwcześniej - najlepiej od urodzenia. Kiedy niemowlę jeszcze nie potrafi siedzieć, możemy czytać mu po prostu różne historie przy łóżeczku - wybierajmy literaturę piękną, klasykę dla dzieci, bajki i baśnie - ważne, by i nam to sprawiało radość. Maluch, w którego domu nie ma książek, nie wyrobi w sobie naturalnej potrzeby sięgania po lekturę. Dzieci uczą się poprzez naśladowanie, dlatego smyk, który nie widzi swoich rodziców z książką, zapewne i sam nie zacznie czytać.
Czytanie na dobranoc Jeśli w trakcie dnia nie znajdziemy czasu na czytanie albo maluch nie wykazuje zainteresowania książeczkami (ważne, by dziecka do niczego nie zmuszać, bo wtedy zniechęcimy go zamiast zachęcić), wtedy najlepszym rozwiązaniem jest wprowadzenie stałego rytuału czytania przed snem. Dziecko nie tylko może się wtedy wyciszyć, łatwiej mu zasnąć, ale i uspokaja się. Czytanie przed snem porządkuje też rytm dnia, jest także wyraźnym sygnałem, że kończymy dzień. Na dobranoc najlepiej wybierać lektury spokojniejsze, łagodniejsze i w treści, i oprawie graficznej. Warto pamiętać, że w czytaniu razem z dzieckiem chodzi nie tylko o kolejną "zaliczoną" lekturę, ale o wspólnie spędzony czas, budowanie więzi i zaufania pomiędzy rodzicem i dzieckiem, bliskość, a także umożliwienie zadawania pytań ze strony malucha i rozmowy na ważne tematy.
Czytajmy dziecku, ale czytajmy też razem z dzieckiem, np. w niedzielę rano w łóżku, każde z nas swoją lekturę. I pamiętajmy, że czytanie dzieciom i ograniczenie korzystania z mediów elektronicznych to najlepsza inwestycja w ich przyszłość.
A. Kich - pedagog PPP w Braniewie